Kiremit çatı kaplama, ülkemizde en çok rastlanan ve tercih edilen çatı kaplama yöntemidir. Geleneksel çatı kaplama yöntemi olarak birkaç yüzyıldır Anadolu’ da en fazla kullanılan kiremit çatılar, hem ekonomik hem de dayanıklı olması sebebiyle tercih edilmektedir.
Kiremit çatı kaplama, ülkemizde çok fazla olan kilden imal edilen doğal bir malzemedir. Hem yerli olması hem de ekonomik olması kiremitin en çok tercih edilen çatı türü olmasına sebep olmaktadır. Ayrıca yalıtkan özelliği ve hafif bir malzeme olması da tercih sebepleri arasındadır.
Kiremit Çatı Kaplama
Kiremit çatı, kil, seramik, betondan yapılmış bir çatıdır. Her bir kiremit, çatı güvertesine çivi ile sabitlenmiştir. Bir kiremit çatı, çatının altından başlayarak bir sıra kiremit sabitlenerek ardından ikinci kiremit sırasını birincinin üzerine bindirerek tamamlanır. Kiremitli çatılar güzel ve dayanıklıdır.
Neden Kiremit Kullanmalıyız?
Kiremit % 100 doğal olarak üretilir. Katkı madde kullanılmaz. Kiremitte tutkal veya kimyasal madde bulunmamaktadır. Kiremit diğer ürünlere oranla daha dayanıklıdır. Kimyasal madde kullanılmaması uzun süre kullanılmasına olanak sağlar. Herhangi bir tahrişte değiştirilme imkanı vardır. Örneğin yüzlerce kiremit arasından bir ikisi tahriş olmuş ise onlar değiştirilebilir. Komple zarar görme ihtimali yoktur.
Kiremit ısı izalasyonu en iyi sağlayan bir malzemedir.Diğer ürünlere göre maliyeti daha azdır. Her şeyden önemlisi şık görüntü ortaya koyar. Çeşitleri ile bunu sizin seçmenize, evinize göre en uygun olanı bulmanıza olanak sağlar. Bir diğer özelliği ise çatıdan tamamen kalkabilir. Çatıda yapacağınız değişikliklerde kolaylık sağlar.
Kiremit Çatı Yapım Süreci
Öncelikle zeminin ahşap kaplama ile sağlamlaştırılması gerekmektedir. Kiremitlerin kaymaması için gereken eğim verilerek çatının iskeleti tamamlanmaktadır. Bunun yanı sıra hafif eğimli çatılarda kiremitler olukları bir diğerinin üstüne gelecek şekilde dizilirler.
Genellikle dizim işine köşelerden ve tabandan başlanmaktadır. Yanlış dizilen bir kiremit, domino etkisiyle diğer kiremitlerin de yanlış dizilmesine neden olacağından, uygulamada dikkatli olunması gerekmektedir.
Ayrıca kiremitler, taşınma esnasında ya da uygulama esnasında kırılabildiğinden kiremit çatı yapımı işinde taşıma ve uygulama hassas bir şekilde yapılmalıdır. Bu yüzden herhangi bir çatı ustasıyla değil; alanında uzman kiremit çatı ustası ile çalışıyor olmak oldukça önemlidir.
Kiremit Çatı Modelleri Nelerdir?
Marsilya Kiremit Çatı Modeli
Marsilya kiremit, ülkemizde en çok kullanılan ve satılan kiremit çeşididir. Kenardan ve üst taraftan yanındaki ve üstündeki kiremitlere kenetlenebilen bir yapıda olduğundan dolayı su geçirgenliği oldukça az olan bir modeldir.
Granada Kiremit Çatı Modeli
Bu kiremit ile yapılan çatılar genellikle villaların çatıları olmaktadır. Akdeniz havzasında sıklıkla kullanılan bu çatı modelinde az kiremit ile çok alanın kaplanması mümkündür.
Valensiya Kiremit Çatı Modeli
Çatılarında özgün tasarımlar yaratmak isteyenlere kolaylık sağlamaktadır.Yaygın olarak yoğun yağış alan bölglerde kullanılması çatılarda ekstra su yalıtımı sağlamaktadır.Avrupa’ da Almanya gibi gelişmiş ve yoğun yağış alan ülkelerde en sık kullanılan kiremit tipidir.Birbiri üzerine muntazam bir şekilde kilitlenmesi, suyu drenaj eden geniş yağmur yüzeyi ve son derece sağlam yapısı, fırtınalı havalarda bile çatıları güvenle korur.
Osmanlı Model Kiremit Çatı
Osmanlı model kiremit ile çatı örtüleri ahşap çatılarda kiremit altı kaplaması üzerine döşenir. Kiremit boyu yönündeki aşırı rüzgarlı havalarda rüzgar itmesi ile suyun yukarı doğru yürüyüp çatının akmaması için kiremitler en az yarı yarıa birbiri üzerine bindirilir. Her kesitte en az 2 kat üst üste olmalıdır. Metrekarede yaklaşık 60 adet kiremit kullanılır. Kiremitler döşenirkenbirbirine tam olarak uymalıdır. Parça gerekirse kırılarak değil, kesilerek yerine uydurulmalı, küçük parça kullanılmamalıdır.
Kiremit Çatı Ömrü Ne Kadardır?
Kil kiremitler: Yılda en az iki kere veya çok şiddetli fırtına ve uzun don olaylarından sonra kontrol edilmelidir. Kırılan ve iyi pişmediği için geçirgen olan kiremitler kaldırılmalıdır. Geçirgenlik kiremit üzerinde oluşan tuzların varlığı ile anlaşılır. Kiremitlerin hava alması için kullanılan havalandırma kiremitlerinin açık olması gerekir. Ortalama ömrü 40 yıldır.
Metal kiremitler: Hava koşullarından ve yangından etkilenmez. Paslanmaya Karşı garantilidir güvenlidir. Çatlamaz, Kırılmaz. Bakım Gerektirmez. Ömrü üretici firmasına göre değişir ortalama olarak 30 yıl garantili olmak üzere 100 yıla kadar ömrü vardır.
Beton kiremit: Beton yıllar içinde mukavemeti artan bir malzemedir. Betondan imal edilen beton kiremidin mukavemeti de her geçen gün artar. Çok fazla bakım gerektirmez. Ortalama 30 yıl garantili olarak satılmaktadır.
Tahta kiremit: Doğal bir malzeme olan tahta, gerekli kaplama veya kimyasal işlemler görmeden dış cephelerde hava ve suya maruz kalacak şekilde kullanılamazlar. UL sınıflandırmasında C sınıfı yanmaya dayanıklılık derecesine ulaşacak şekilde kimyasal olarak işlenmemeleri halinde yanıcı ve alevlenicidirler
Kiremit Altı Lata Uygulamaları
Kiremit altına uygulanacak latalar, kiremitlerin düzgün yerleştirilmesini ve aynı hattı muhafaza etmesini sağlar. Kiremitlerin kırılmasını ve su sızdırmasını engeller. Çatı yüzeyinde oluşabilecek dengesizlikler ve kot farkları önlenmiş olur.
Kiremitlerin sağlam ve düzgün uygulanmasını sağlar, kaymaları önler kiremitlerin tel, kanca ve çivi ile sabitlenmesine olanak sağlar. Rüzgâr ve fırtınalarda insanlara ve çevreye zarar vermesini önleyerek emniyeti sağlar. Kiremit altının havalandırılmasına olanak sağlar. Latalar çatıda enine ve boyuna uygulanabilir. Tek Latalı-Çift Latalı sistem uygulamada çoğunlukla dikey mertek aralıkları 50-60 cm arasında bırakılmaktadır. Bu durumda 2,5×3,5 cm ebatlı lata kullanılmalıdır.
Pratikte bir metrekareye 3,5 m. lata kullanılır. Yatay lata aralıkları kiremitin alt damak ve tırnak arası ölçülerinde uygulanır. Kiremitin tipine göre bu aralık takribi 31,5 cm ile 34 cm arasıdır. Betonarme eğimli çatılarda lata uygulaması yapılırken yüzeydeki bozukluklar ahşap düzeltme kamaları vasıtasıyla lataların altı beslenerek yapılır. Betonarme yüzeyde latalar saçağa paralel uygulanır, latalar 1,5-2 metrede aralarında 3 cm’lik boşluk bırakılarak şaşırtmalı uygulanır. Saçak ucundaki ilk lata diğer latalara göre 2 cm daha yüksek seçilerek ilk sıra kiremitin eğiminin diğer kiremitler ile aynı olması sağlanır.
Kiremit ve Saçak Elemanları Uygulaması
Kiremitlerin döşenmesi saçaktan başlar. Saçak hattı ilk döşenecek kiremit sırasıdır. Saçak latası diğer latalara göre 2 cm. daha yüksek seçilir, bu şekilde ilk sıra kiremitlerin düzgün bir eğime ve diğer kiremitlerle aynı doğrultuya sahip olması sağlanmış olur.
Saçak latası ile ikinci lata arasındaki mesafe kiremitlerin çatı saçağından yapacağı taşma mesafesini belirler. Bu mesafe kiremit üzerindeki suyun dere dış yanağını aşmadan suyun dere içine inmesini sağlar.
Dere askı kelepçeleri duruma göre saçak latasının altından veya üstünden monte edilir. Dere seçimi yapılırken kar yükü dikkate alınmalı ve dere kesiti askı kelepçesi uzunluğu, kiremitin saçaktan sarkması ona göre hesaplanmalıdır. Taşma mesafesi Çatı eğimine göre 4-6 cm. olmalıdır. Daha düşük taşmalarda kiremit altına su girme riski oluşur Bazı durumlarda ön saçak kapatma elemanı kullanarak saçak kiremitlerin dere sistemi içine taşma mesafesini sıfıra indirebiliriz.
Piyasada tarak diye adlandırılan PVC saçak havalandırma elemanları da çatılarda sıkça kullanılmaya başlanmıştır. Yapısı itibari ile saçak havalandırma elemanı üç soruna çözüm getirmektedir. Saçak kiremitlerin yükseltilmesini ve diğer kiremitlerle aynı düzleme sahip olmasını sağlar. Kiremit altına yaprak, kuş ve benzeri maddelerin girmesini engeller. Kiremit altının havalandırılmasını sağlar. Yine PVC esaslı saçak engel elemanları da saçakta kullanılabilir. Bu ürün havalandırma sağlamaz saçak latası üzerine engel amaçlı kullanılır.
Mahya Uygulaması ve Yardımcı Elemanları
Mahya kiremitlerinin harç ile sabitleştirilmesi, hem görüntü hem de havalandırmayı olumsuz yönde etkilediğinden bu tür uygulamadan vazgeçilmiş olunup, Kuru Mahya (Havalandırmalı Mahya) sistemi dediğimiz uygulama gündeme gelmiştir. Bu uygulama için kullanılan malzemeler şunlardır; mahya aşığını oluşturmak için 5×5 cm ahşap, metal aşık destek elemanı, mahya havalandırma bandı ve mahya tutucu klipsler.
Mahya hattını, mahya ve eğimli mahya (mail mahya) olarak iki kısımda inceleyebiliriz. Eğimli mahya hattı aşık profilleri veya takozları 60 cm de bir koyulabilir. Aşık latasının hangi yükseklikte yapılacağı kiremitin tipine göre belirlenir. Bu belirleme mahya ile kiremit üstü arasında 0,5 cm mesafe kalacak şekilde belirlenmesi, havalandırma bandı koyulunca mahyaların kiremitler üzerine dengeli bir şekilde basması sağlanmış olacaktır.
Mahya da aşık profilleri veya takozları 100 cm’de bir olmak üzere koyulur. Aşık latasının yüksekliği yerinde belirlenir. Şöyle ki; mahya hattı kiremiti üç beş tane dizilir sonra üzerine mahya konulur. Mahyanın kiremitlerinin üzerine dengeli bir şekilde oturduğu kontrol edilir. Çatının en üst noktası ile mahyanın en alt kısmı arasındaki ölçüye 0,5 cm ilave edilerek mahya aşığının yüksekliği belirlenmiş olur. Aşık tahtası, aşık taşıma profiline veya takozlara sabitlenir. Mahya havalandırma bandı aşık latası üzerine çakılır veya zımbalanır. Havalandırma bandının alt kenarları yapışkanlı yüzeyi vasıtası ile kiremitlere yapıştırılır. Mahya kiremitleri, mahya kiremit tespit elemanı (klips) ile aşık tahtasına sabitlenerek uçması, kayması önlenir. Mahya hattı sonun da kullanılan mahyaların uçları kapalı olmalıdır. Bunlara mahya sonlandırma diyoruz. Eğik mahya hattı ile zirve mahyasının birleştiği noktalarda üç yollu veya dört yollu mahya ismini verdiğimiz mahyalar kullanılmalıdır.
Harçlı mahya sistemi, çeşitli olumsuzluklara rağmen bu sistem uygulanmak istendiğinde, sadece mahya kiremitleri dışardan görünmeyecek şekilde içten harçlanması tavsiye edilir. Böyle bir sistemde 12 – 18 m2 için 1 adet olmak üzere havalandırma kiremitleri kullanmak gerekir.
Mahya hattı havalandırma bandı-airband olarak adlandırılmış olup kenarları yapışkanlı, genişleyebilen UV dayanımlı, polipropilen esaslı, kiremitin rengine göre metal takviyeli, kiremit üzerine mükemmel yapıştığı için kar, su ve toza karşı iyi bir koruma sağlar, çatıya nefes aldırır. 5-10 cm. uzunluğunda ve 28-32 cm. genişlikte üretilmektedir. Estetik bir üründür.
Tek eğimli çatılarda mahya hattı iki şekilde çözüme ulaştırılır. Bir kuru mahya sistemi, iki set kiremit iledir. Set kiremit özel bir kiremittir. Arka uzantı profili sayesinde havalandırmayı sağladığı gibi damlalık görevini de yerine getirerek cepheden suyun uzaklaştırılmasını sağlar. Alttaki lataya tespit edilmesi şarttır. Sağ ve sol yanlarda kaplama kiremidi kullanmalı ve bunları çivi deliklerinden yan saçak tahtasına çivi ile sabitlenmelidir.
Yan Saçak Kaplamaları ve Kapatma Elemanları
Saçak yan kenarlarının kapatılması için üretilen kil esaslı yan saçak kaplama elamanları, kiremit tipinde üretilebildiği gibi, her kiremide uyumlu olanları da vardır. Bunlar kiremit üstünden saçak kenarına sarkarak estetik bir görünüm sağlar, hem de kuvvetli rüzgârlara karşı mükemmel bir direnç gösterir.
Yan Saçak elemanları sağ-sol olarak üretildiği gibi tek tip olarak da üretilirler. Yan saçak elemanlarının muhakkak sabitlenmesi gerekir. Sabitleme işlemi dikey destek latası konulduktan sonra çivi deliğinden ve ya özel bağlantı elemanlarıyla yan kenarlara yapılmalıdır.
Yan saçak kaplamaları kiremit malzemeden olduğu gibi, bakırdan UV dayanıklı sert PVC’den ve polyester malzemeden de yapılabilir.
Mail Dere, Baca ve Duvar Dibi Detayları
Mail dere diğer adıyla eğik dere, çatının hareketliliğine göre oluşan vadi dere olarak da tabir edilen yağmur suyu akış kanalının oluşturulmasıdır. Günümüzde çatılardaki dereler yerli çinko, Rheinzink titanyumlu çinko, bakır ve benzeri levhalar ile sağlanmaktadır. Yanı sıra bu malzemelere alternatif ürünlüler piyasaya sunulmaktadır. Bunlar alüminyum folyolu membranlar, çatı rengine uygun mineral taşlı membranlar, PVC ve polyester esaslı mail dere elemanları vb. dir. Tercih hangi malzeme olursa olsun, önemli olan altyapısının hazırlanmasıdır.
Mail dere yatağı ekseninin her iki tarafında saçaktan yukarıya doğru 20-25 cm. uzaklıkta 2.5 x 3.5 cm. ebadında lata uygulaması yapılıp, dere malzemesi dere içerisini kaplayarak lataların üzerini kapatacak şekilde uygulanmalıdır. Yağışların yoğun olduğu zamanlarda kiremit üzerinden dereye inen yağmur sularının kiremit altına sızmasını engellemek gerekir.
Baca dipleri çatıda itina ile yapılması gereken kritik yerlerden biridir. Baca ölçüleri standart olmadığı için yerinde alınan ölçülerine göre malzemeler kesilerek yapılmaktadır. Baca kenarları karın biriktirdiği suyun kolay ulaştığı yerlerdir. Çatının eğimine göre akış istikameti, kar erimesi, ters yağmurlarda dikkate alınarak özen gösterilmesi lazımdır. Baca dipleri çinko, bakır, folyolu ve mineral taşlı membranlar, buralar için üretilmiş kendinden yapışkanlı folyolu bantlar veya PVC ve polyester esaslı malzemeler ile yapılabilir. Baca arkasında ve yanlar da yalıtım malzemesi kiremit altına, önlerde kiremit üstüne çıkacak şekilde uygulama yapılmalı gerekirse baca etrafında lata ve çıta yardımıyla kanal oluşturulmalıdır. Teorik olarak baca etrafı yalıtım malzemesi aşağıdaki gibi hazırlanır.
