Birden fazla çelik parçanın bir araya getirilerek bir yapı oluşturulmasına konstrüksiyon adı verilir. Aynı şekilde çelik çatı da birden fazla çelik çatı malzemesinin montajlanması yani bir araya getirilmesidir.
Çelik çatı sistemleri yalnızca büyük yapılarda kullanılmaz. Aynı zamanda teras alanına sahip dairelerde de kapatma elemanı olarak da kullanılabilirler. Günümüzde teras kapatma işlemlerinde çelik çatı sistemleri yaygınlaşmaya başlamıştır.
Çelik (Metal) Çatı Nedir?
Çelik çatı, genellikle büyük yapıların ve binaların yapımında tercih ediliyor olan, diğer çatı türlerine oranla daha güvenli ve yapıldığı metal saclardan dolayı oldukça kaliteli bir çatı türüdür. Demir profillerin çoğunluğu ve galvaniz olarak adlandırılan sac çelikten üretilerek kullanıma sunulur.
Çelik Çatının Faydaları Nelerdir?
Çelik çatı yapılış amacı ile ilk olarak güvenlik unsurunu ön planda barındırır. Çelik maddesinin sağladığı güvenlik yaşanabilecek doğal afetlerde sahip olduğu esneklik nedeni ile güven verir. Yeni tip modern evlerde de son yıllarda fazlasıyla çelik çatı tipleri tercih edilmeye başlanmış ve piyasadaki dengeler köklü bir değişime uğramıştır. Çelik çatılar, oldukça büyük doğal afetlerde dahi hiçbir şekilde su geçirmez, soğuk ya da sıcak havayı dışarıda tutar. Böylece iç mekân havasının büyük ölçüde değişmemesini sağlar. Aynı zamanda yangın gibi istenemeyen durumlarda diğer kaplamalara nazaran kolay tutuşmaz ve yanmaz niteliktedir. Çelik çatı modelleri ayrıca paslanmaz ve uzun yıllar boyu evinize güvenle eşlik eder. Bu çatının çok büyük profillerden yapılması gözümüzün korkmasına sebep olmasın çünkü isteğe göre çelik çatılar şekillendirilebilir ve ne tip mimari görünüş arzulanıyorsa ona uygun bir çalışmalar sunulur. Bu çatının ana malzemesi çelik olduğundan diğer modellere göre çok daha ekonomik ve çok daha kullanışlıdır.
Çelik çatı ölçüleri değişebilen nitelikte ideal bir çatı boyutu için kullanılması lazım olan profil ölçüsü metrekare başına değişiklik gösterir. 4cm*4cm ya da 4cm*6cm en az 3 milimetre olmak şartıyla bu ölçü oranları 100 metrekare bireysel konut çatıları için kullanılabilir. Çelik çatı yapımı için rahatlıkla dikmelerin üzerine bir uygulama yapılabilir.
Çelik Çatının Avantajları Nelerdir?
Çelik çatı avantajları saymakla bitmeyecek olan özelliktedir. Bu avantajların ön sırasında zaman ve mekândan fazlasıyla tasarruf elde edilmesi gelir. Aynı zamanda büyük ölçüde doğa dostu da olan bu ürünler, sağlıklı ve özenli bir kullanımın ardından tekrar kurulup monte edilerek her şekilde kullanılabilir. Pek çok kez kaldırılıp kurulabilen bir yapıya sahip olan çelik çatı sistemleri deprem gibi çok ciddi doğal afetler karşısında da yüksek bir direnç sergileyecektir.
Çelik Çatı Montajı Nasıl Yapılır?
Çelik çatıyı oluşturan tüm malzemeler fabrikasyondur. Yani önceden fabrikalarda üretilirler. Belirli ölçülere göre üretilen her parça birbiri ile uyumludur.
Öncelikle yapının ihtiyaçları gözetilerek imalat planlaması yapılır. Daha sonra montaj sırası belirlenir.
Gerekli olan tüm parçalar üretim yerinden inşaat sahasına taşınır. Taşınan tüm malzemeler vinç yardımıyla birbirlerine eklenir. Ekleme işleminde bulon ve cıvata adı verilen bağlantı elemanları kullanılır.
Çelik parçaların birleştirilmesinde aşağıdaki araçlar kullanılır:
- Kule vinçler,
- Hareketli vinçler,
- Sabit vinçler,
- Yükseltme platformları
Metal Çatı Avantajları
- Yapının ağırlığını çok fazla artırmazlar.
- Tüm parçaların önceden yapılması, yani fabrikasyon olması, parçaların kaliteli ve dayanıklı olması anlamını taşır.
- Yapım süreçleri oldukça hızlıdır. Hatta diğer yapı sistemlerinden daha hızlıdır.
- Çelik parçalar geri dönüştürülebilir özelliktedir.
- Çevre dostudur.
- Her mevsimde ve her yerde imalat yapılabilir.
- Her projeye uyumludur.
- Yüksek ısılara ve düşük ısılara karşı dayanıklıdır. Özellikle yangınlardan ve doğal afetlerden çok az etkilenirler.
- Zayıf zeminlerde rahatlıkla kullanılabilirler.
- Estetik bir görünüm sunarlar.
Çelik Çatı Türleri Nelerdir?
Klasik Üçgen Çelik Makas Sistemleri
Genellikle çift yöne eğilimli, üçgen formda olan çelik çatı makası tipidir. 30 metreye kadar olan açıklıklarda sıkça tercih edilen bu sistemlerin, 30 metreden daha büyük açıklıklarda da özel profil tipleri kullanılarak uygulanması mümkündür. Ülkemizde yaygın olarak kullanılan bu sistem küçük açıklıklarda kutu profillerden, orta ve büyük açıklıklarda ise köşebent, upn ve ipn hadde ürünü çelik elemanlar ile üretilmektedir. Metrekarede ki çelik sarfiyatının düşük olması nedeniyle bu tip çelik makas sistemleri ile oldukça ekonomik çözümlemeler yapılabilmektedir. Üçgen ve benzeri formdaki çelik makas sistemleri genellikle fabrika, depo, sanayi tesisleri, kümes, ahır, barınak benzeri yapıların çatıları için iyi birer alternatiftir.
Çelik Kirişli Çatı Sistemleri
Çelik kirişlerin genellikle monolotik bağlantılar ile kolon ve mahya bağlantılarının yapıldığı, değişken kesit formları ile çok geniş açıklıkların geçilmesinin mümkün olduğu, klasik çatı makası sistemlerine alternatif olan sistemlerdir. Çatı eğiminin bina içerisinde kullanılabilir yüksekliğe dahil olması, özellikle petek kiriş / castello ismiyle bilinen uygulamalar ile estetik ve oldukça rijit kesitler elde edilebiliyor olması, değişken aşık aralıklarının kullanılmasının mümkün olması ve deprem yüklerinde gerektiğinde moment alan bir eleman olarak teşkil edilebilmeleri sistemin önemli özellikleridir.
Oturtma Çatı Sistemleri
Çatı sistemlerinde kiriş gibi çubuk elemanların kullanıldığı diğer bir çatı sistemleri oturtma çatılardır. Genellikle beton tabliye üzerine sık aralıklı dikmeler ile mesnetlenen, tek, çift yöne eğimli veya zarf şeklinde çok yöne eğimli çatılarda, çatı arası alanın kullanılmasının önemsenmediği durumlarda kullanılır. Özellikle konut sektöründe, düşük dayanımlı ahşap karkaslı çatıların yerine kullanılabilen iyi bir alternatiftir.
Uzay Çatı Sistemleri
Her iki yönde açıklıkların büyük olduğu, mimari nedenler ile çatı isteminin en az kolonla çözülmesinin gerektiği durumlarda tercih edilen, çelik çubuk boru elemanlarının genellikle çelik borulardan imal edildiği, mesnet ve ek yerlerinin, sfero ve pik döküm küreler ve bu kürelere saplanan özel cıvataların yardımı ile teşkil edildiği çatı sistemleridir. Amfi tiyatrolar, sinema salonları vb. kültürel tesisler, pazaryerleri, alış veriş merkezleri vb. yapılarda sıklıkla kullanılmaktadır.
Aşık sistemleri
Çelik çatı istemlerinde, çatı kaplamasının montaj için gerekli olan aşık ve mertek sistemleri, genellikle I,U,E, C ve Kutu kesitli tek çubuk elemanlardan teşkil edilse de, makas aralıklarının geniş olduğu sistemlerde, çoklu elemanlardan teşkil edilen truss aşık sistemleri ( çelik uzay aşık, çelik R aşık vb.) kullanılmaktadır. Ülkemizde yaygın kullanılan kaplama çeşitlerine göre çelik aşık ve mertek aralıkları 40cm-200cm arasında olabilmektedir.
Çelik Çatı Maliyetleri
Binaların yapım aşaması ciddi bir süre almaktadır ve bu sürede tüm projenin uygulanması gerekir. Uygulanacak projenin doğru yazılmış olması ve şartlarının yerine getirilmesi de elzemdir. İlgili birimlerden gerekli izinlerin alınarak proje tam kapsamıyla taahhüt edilen tarihte teslim edilir. Bu süre mücbir sebeplerden dolayı uzayabilir. Yapılan sözleşmelerde de bu açıkça belirtilmiştir.
Binanın estetik görünümü ve sağlamlığını desteklemesi için sıklıkla tercih edilen çelik çatı sistemleri, her binaya uygulanabilir. Uygulanan yapıya göre genişliği değişeceğinden dolayı maliyeti de değişiklik göstermektedir. Uzun vadede düşünüldüğünde kendisini amorti eden bir süreç olacağı için çelik çatı maliyeti üzerinde düşünülüp tercih edilmesi gereken bir yapı eklentisidir. Diğer çatı tipleri de incelendiğinde farklı maliyetler ortaya çıkmaktadır. Seçim aşamasında önemli olan ise, binanın ihtiyacı ve yaptıran kişi, kurum ya da birimin ekonomik durumu olacaktır. Binanın ihtiyacı olan çatı ne olursa olsun uzun ömürlü ve ekonomik olması en önemli olgudur. Bu nedenle çelik çatı maliyeti tamamen yaptıran kişinin sorumluluğundadır.
Son yıllarda yapılan binaların çatı tercihleri değişmekte ve çoğunlukla tercih edilen çelik çatılar uygulanmaktadır. Uygulama öncesi inşaat firmasından çelik çatı maliyeti öğrenilerek bir bütçe hesabı çıkartılması gerekir. Uygulama sırasında ve sonrasında da kullanım kolaylığı sağlayan çelik çatı sistemlerinde modüler olması büyük avantajdır. Binanın yapısı değişmesi durumunda, ileride çatının da değişikliği kolayca yapılabilmektedir.
